Advertentie

Hersenschudding of commotio cerebri

Ziektebeeld

Een hersenschudding, of met een medische term ook wel commotio cerebri genoemd, ontstaat na een val of stoot tegen het hoofd. Er is direct bewusteloosheid, die minuten kan duren. Als het kind weer bijkomt moet het vaak braken. In het begin kan er ook duizeligheid bij voorkomen. Na het bijkomen zal het kind kunnen klagen over erge hoofdpijn. Deze hoofdpijn kan de eerste dagen nog blijven bestaan, maar het kan ook nog wel enige weken aanhouden.

Eenmaal bijgekomen, blijkt dat het kind zich de eerste tijd na het ongeval niet meer kan herinneren. Hoe ernstiger het hersenletsel is hoe langer deze periode duurt.

Opvallend is dat er een geheugenverlies bestaat van enige tijd voordat het ongeval gebeurde. Zo weet het slachtoffer vaak niets van wat er is gebeurd als hij bijkomt. Dat is een heel verwarrende en beangstigende situatie omdat het kind niet begrijpt waar en hoe hij op de plaats is gekomen waar hij nu is.

Oorzaken

De meest voorkomende oorzaken zijn ongelukken in het verkeer en dan met name veel ongelukken met de fiets. Echter ook kinderen die uit klimrekken, vanuit hun bed of van de trampoline vallen hebben vaak een hersenschudding.

Het ontstaat doordat het hersenweefsel binnenin de schedel wordt gekwetst door de erop aangrijpende krachten. Bij een hersenschudding zijn deze krachten in verhouding mild, maar bij een hersenkneuzing of contusie gaat het om grote krachten die voor een ernstige en langdurige bewusteloosheid zorgen. Na het bijkomen uit de bewustelooheid van een contusie is er vaak sprake van een sterke verwardheid.

Onderzoeken

Een kind dat een hersenschudding heeft gehad wordt in de regel door de huisarts of op de spoedeisende hulp neurologisch onderzocht. Hierbij wordt gekeken naar de neurologische toestand via de daarvoor bestaande criteria. Zie Hersenletsel.

Indicaties voor het doen van een Hersen CT-scan blijven altijd aanleiding geven tot discussie. Een geaccepteerde lijst voor jonge kinderen (< 2 jaar) en oudere (> 2 jaar tot en met puberteit) staat hieronder. (Naar L.W.E. van Heurn e.a. in Ongevallen bij kinderen Bohn Stafleu van Loghum). Er wordt momenteel nog gewerkt aan een Richtlijn licht traumatisch hoofd-/ hersenletsel, waaraan een aantal wetenschappelijke verenigingen deelnemen. De voorlopige richtlijn is te zien op de site van het Kwaliteitsinstituut voor de gezondheidszorg CBO.

  Kinderen  jonger dan twee jaar Kinderen ouder dan twee jaar
     
Absolute indicatie           Bewustzijnsverlies > 1 minuut bewustzijnsverlies > 1 minuut
 

gelocaliseerde neurologische

verschijnselen

gelocaliseerde neurologische

verschijnselen

 

verminderd aanspreekbaar

GCS < 15

verminderde aanspreekbaar

GCS < 15

  aanwijzing voor schedelfractuur                   aanwijzing voor schedelfractuur
  hersencontusie of kneuzing hersencontusie of kneuzing
  bolle fontanel  
  braken  
  prikkelbaarheid  
  stuip oftewel convulsie  
  grote aangrijpende kracht  
  val op harde ondergrond  
     
Relatieve indicatie

verwondingen aan het hoofd

 
  onduidelijk hoe ongeval gebeurde  
  leeftijd < 3 maanden1  

1 De grens van 3 maanden is aangehouden omdat er onder die leeftijd een groot verschil is tussen hetgeen het kind aan lichamelijke afwijkingen laat zien en de ernst van het letsel dat het heeft.

Behandeling

Voor een hersenschudding is er geen speciale maatregel aan te geven. Over het algemeen krijgen kinderen met een hersenschudding hoofdpijn. Zij voelen zich mede daardoor ook niet lekker en willen het liefste stil blijven liggen. Als de hoofdpijn wegtrekt gaan ze weer de dingen doen die ze leuk vinden.

Omdat zich de eerste periode na het ongeval complicaties kunnen voordoen is het mogelijk dat wanneer het kind na een hersenschudding te hebben opgelopen weer naar huis mag gaan de ouders een zogenoemd wekadvies meekrijgen. Hiermee wordt de bewustzijnstoestand beoordeeld. Zie: Meer weten

Wanneer een kind na een doorgemaakte hersenschudding weer naar school zal gaan hangt af van de algemene toestand. Of hij zich weer goed voelt, geen hoofdpijn meer heeft, maar natuurlijk ook van eventueeel ander opgelopen letsel.

Vroeger meende men dat het ontstaan van hoofdpijnklachten in aansluiting aan een hersenschudding ermee te maken had dat men te vroeg was opgestaan. Hoofdpijn blijkt geen relatie te hebben met het wel of niet lang plat blijven liggen. Als uw kind zich goed voelt hoeft het niet in bed te liggen en mag het gewoon alles doen.

Er zijn kinderen die na een hersenschudding wat emotioneler gaan reageren dan dat ze anders deden. Het is goed om te weten dat dit een gevolg van de hersenschudding kan zijn. Wat extra ondersteuning en begrip helpt kinderen daar overheen te komen. 

Veelgestelde vragen

Kan het zijn dat door een hersenschudding mijn kind op school slechtere cijfers haalt?

Antwoord: Van een hersenschudding is het niet bekend dat er hierdoor slechtere schoolresultaten komen. Misschien heeft het ermee te maken dat door de afwezigheid er een achterstand met schoolwerk is ontstaan. Bij een hersenkneuzing of contusio cerebri, waarbij er echt schade aan de hersenen kan zijn gekomen is het wel mogelijk dat het daarna op school minder goed gaat.

Is een CT scan gevaarlijk voor de hersenen?

Antwoord: Bij een CT scan wordt er inderdaad veel röntgenstraling op het hoofd gegeven. Het is daarom te begrijpen dat men er onderzoek naar heeft gedaan hoe schadelijk deze straling is en met hoeveel het risico om bijvoorbeeld een hersentumor te krijgen hierdoor toeneemt. Het blijkt dan dat het risico op het ontstaan van een tumor minder is dan zou worden verwacht en dat het risico op complicaties in het hoofd die men anders mist het rechtvaardigt om toch een scan te maken.

Meer weten

Het wekadvies:

Na een hersenschudding, die met een medische term ook wel commotio cerebri wordt genoemd, mag een kind vaak als er verder geen andere verwondingen zijn, na onderzoek in het ziekenhuis weer naar huis gaan.

In veel gevallen zal men dan vanaf de Spoedeisende Hulpafdeling een zogenoemd wekadvies meegeven. Hiermee wordt bedoeld dat u thuis het kind moet wekken om te beoordelen hoe de toestand van het bewustzijn is.

Achtergrond. Ook na een hersenschudding, die valt onder het zogenoemde licht schedel/hersenletsel is het mogelijk dat zich later complicaties voordoen. Een complicatie is een bloeding in de hersenen of in ieder geval binnen de schedel. Een bloeding verloopt in eerste instantie vaak zonder dat de patiënt dit merkt. Pas later zal men merken dat zijn bewustzijn minder wordt. Daarom is het wekadvies erop gericht te onderzoeken hoe het bewustzijn van het kind is. Een daling van het bewustzijn, oftewel niet goed wekbaar zijn, is het eerste kenmerk van een bloeding. Het is dus zaak hierop erg allert te zijn.

Procedure. Als een kind na een hersenschudding thuis is en rond loopt zijn veranderingen in het bewustzijn snel te herkennen. Echter in de slaap is dit niet goed te merken en daarom is er het wekadvies. U zult er de wekker op moeten zetten om uw kind iedere twee uur of ieder uur, afhankelijk van het advies dat de behandelend arts heeft geven, wakker te maken. Het gaat erom dat het kind geheel wakker is en weet waar hij is en wie u bent. Veel kinderen reageren afwerend als ze in het diepst van hun slaap worden wakker gemaakt, maar het is heel belangrijk dat u zich ervan heeft overtuigd dat uw kind helder is en goed reageert.

Wat moet u doen als uw kind niet goed is te weken? In een dergelijk geval dient u meteen contact op te nemen met het ziekenhuis waar uw kind is onderzocht. U moet aangeven dat uw kind een ongeval heeft gehad met daarbij een hersenschudding. Verder moet u vertellen dat u een wekadvies heeft gekregen en dat uw kind nu niet goed wakker te maken is. Het hangt mede af van de tijd die het u kost om met uw kind in het ziekenhuis te zijn wat de volgende stappen zullen zijn. Over het algemeen is het beter om nu niet zelf met uw kind naar het ziekenhuis te gaan, maar uw kind door een ambulance te laten ophalen.

Misschien vraagt men vanuit het ziekenhuis of u de pupillen van uw kind kunt zien. Bij een bloeding kan er namelijk een verschil in grootte te zien zijn tussen de ene en de andere pupil. Dit verschil moet heel duidelijk zijn. Een beetje verschil komt bij veel kinderen ook onder gewone omstandigheden voor en heeft daarom geen betekenis. Bij een pupil verschil is het zeker nodig dat uw kind met grote spoed per ambulance naar een goed geoutilleerd ziekenhuis wordt overgebracht.

Indien zich complicaties gaan voordoen is men er in de ambulance beter op toegerust om hierop actie te ondernemen, dan wanneer u zelf naar een ziekenhuis rijdt.