Advertentie

Eetstoornis, anorexia nervosa

Ziektebeeld

Intense angst om in gewicht toe te nemen. Door met name minder te eten en veel te bewegen daalt het lichaamsgewicht tot onder de 85% van het te verwachten gewicht1. Dit laatste kan het gewicht zijn voordat het eetprobleem begon. Vaak blijft het gewicht redelijk lang stabiel om dan ineens sterk omlaag te gaan.

1Hiermee wordt bedoeld, dat als het gewicht eerst 40 kg. was het is gedaald tot 34 kg.

Anorexia nervosa komt bij ongeveer 1% van de meisjes voor. Bij jongens is het veel zeldzamer. Bij meisjes komt het veertig keer meer voor. 

Bij het lichamelijk onderzoek valt de vermagering op. In het gezicht zijn veel donshaartjes te zien. Dat wordt lanugohaar genoemd en is goed te zien bij de kaken en wangen. De handen en voeten voelen koud aan en zijn slecht doorbloed. Vingers en tenen zien er blauw uit.De polsslag is verlaagd, tot vaak onder de 60 slagen per minuut. Er kan ook bijkomen dat er een spierzwakte is.

De ongesteldheid blijft bij ernstiger vormen uit. Dit wordt amenorroe genoemd. Het is ook mogelijk dat het meisje nog geen ongesteldheid heeft gehad. Dan komen ook puberteitskenmerken later.

Oorzaken

Bij elk kind, of op basisschool leeftijd of reeds lang tiener, moet altijd aan lichamelijke oorzaken worden gedacht als oorzaak van het gewichtsverlies.

Waarschijnlijk spelen erfelijke factoren wel een rol, maar zijn het de omstandigheden die maken of de aanleg zich gaat uiten.

Wanneer op goede gronden deze kunnen worden uitgesloten is er dus sprake van anorexia nervosa. Hierbij worden verschillende soorten onderscheiden. Het is wel goed om te weten dat tieners weinig braken en juist meer neigen om veel water te drinken, heel weinig te eten en extreem veel te bewegen.

Dat betekent ook dat er oefeningen op de kamer worden gedaan om gewicht te verliezen. Er zijn ook sites waar aan elkaar advies wordt gegeven hoe je in korte tijd zoveel mogelijk gewicht kan kwijtraken.

Het is niet goed bekend waarom een kind tot een dergelijke eetstoornis komt. Het heeft wel iets met het zelfbeeld te maken, waarbij de meisjes zichzelf te dik vinden. Ze hebben ook op ander gebied wel een hoog streefniveau, zoals op school of bij hobby’s.

Onderzoeken

Bij twijfel over de diagnose moet de kinderarts bekijken of er een oorzaak voor het plotselinge gewichtsverlies bestaat. Het aantal mogelijkheden is daarbij heel groot. Toch kunnen op grond van een zorgvuldige navraag bij patiënt en ouders en lichamelijk onderzoek de meeste ziekten worden uitgesloten.

Wanneer sprake is van een ernstige vorm van vermagering moet via bloedonderzoek naar ontregeling van interne organen en stoffen in het bloed worden gekeken. Indien hetzij bij het lichamelijk onderzoek, hetzij uit het laboratorium onderzoek blijkt dat er grote gezondheidsrisico’s zijn, kan besloten worden tot opname.

In ieder geval wordt regelmatig het gewicht, de hartslag en de bloeddruk bekeken.

Een belangrijk verschijnsel bij een ernstige vermagering is de trage manier van praten en antwoorden. Dit is altijd een zorgelijk kenmerk dat oplettendheid vereist, waar het verder naar toe gaat.

Behandeling

De behandeling vindt in eerste instantie plaats door een ervaren kinderpsychiater en/ of psycholoog, die bekend is met de behandeling van eetproblematiek. Tieners met anorexia nervosa zijn niet gemakkelijk bereid om een andere houding ten opzichte van hun lichaam en eten aan te nemen. Er leven veel onterechte ideeën die stuk voor stuk moeten worden besproken.

De behandeling is gericht op het opbouwen van een ondersteunende relatie, met onderling respect. Er is van de kant van de behandelaar duidelijkheid over de therapie die wordt aangeboden. De algehele instelling is positief, over de oplossing van het probleem.

De kinderarts heeft een rol bij het steeds controleren van de lichamelijke toestand en om daarmee te voorkomen dat er ontsporing komt. Een kinderarts houdt altijd in het achterhoofd dat de ontregeling bij anorexia nervosa ook een dodelijk belooop kan hebben.

Redenen om een ziekenhuisopname te regelen zijn: Een gewicht minder dan 70% van het uitgangsgewicht1, sterk verlaagde polsslag en/of bloeddruk, uitputting, vertraagd mentaal reageren (bradyfrenie), weigering van alle voedsel en drinken en ernstige ontregeling van de interne functies van het lichaam zoals dat tot uiting komt in het bloedonderzoek.

1Hiermee wordt bedoeld, dat als het gewicht eerst 50 kg. was een daling onder de 35 kg. als risicovol wordt beschouwd.

Veelgestelde vragen

Helpt het niet door gewoon meer eten aan te bieden?

Antwoord: Nee dat is alleen nooit een oplossing. Er moet een totaal plan zijn voor de behandeling. Het probleem zit als het ware dieper.

Meer weten

De prognose is wisselend. De behandeling is vaak langdurig. In grote lijnen, blijkt bij ongeveer de helft van de kinderen en tieners met een eetstoornis als anorexia een volledige genezing op te treden. Bij 30% lukt dat maar ten dele en bij 20% is er sprake van een chronisch geworden beloop.

Gunstige omstandigheden om een volledig herstel te krijgen zijn: begin op jonge leeftijd, korte periode dat het eetprobleem speelt, goede huiselijke omstandigheden, met een goede sociale status en opleiding van de ouders.

Ongunstig daarentegen is een snel intredend gewichtsverlies, met braken, gebruik van laxeermiddelen, langdurig beloop.