Advertentie

Slaappaniekaanvallen, pavor nocturnus

Wat is het? Een slaappaniekaanval wordt ook wel een pavor nocturnus genoemd. In navolging van het Engels wordt tevens wel van een night tantrum of night terror gesproken. Dit is een door veel kinderen, met name peuters, doorgemaakt slaapprobleem. Hoewel de meest voorkomende leeftijd rond de drie jaar is komt het ook bij jongere kinderen en oudere kinderen voor. Na het vijfde jaar is het voorkómen ervan al sterk afgenomen. Wie het een aantal keren heeft meegemaakt bij zijn kind herkent de situatie de volgende keren beslist heel gemakkelijk.

Hoe ziet het eruit? Het kind wordt terwijl het diep in slaap is plotseling krijsend wakker. Is erg overstuur, maar valt toch niet te troosten. Het lijkt wel of er door de pogingen om te troosten juist meer onrust en verzet ontstaat. Er is moeilijk of helemaal geen contact mee te krijgen. De kinderen zijn vaak zo overstuur dat ze een snelle ademhaling en hartslag hebben. Ook zweten ze vaak flink en hebben een rode kleur in het gezicht. Later valt het kind weer in een diepe slaap. Een dergelijke periode kan van een aantal minuten tot wel meer dan een half uur duren. De volgende dag kan het kind zich er niets meer van herinneren.

De oorzaak is onbekend. Vermoedelijk heeft het te maken met de onrijpheid van het slaappatroon dat kinderen op deze leeftijd zouden hebben. Men gaat er dan vanuit dat het kind gedeeltelijk wakker wordt uit de diepste slaapfase (3-4) maar ook weer niet zover wakker is dat het zijn omgeving kan herkennen.

Deze aanvallen zijn ook iets anders dan een nachtmerrie of een nare droom. Hierbij kunnen kinderen zich juist heel helder herinneren wat ze net hebben megemaakt. Aan een slaappaniekaanval of night tantrum hebben kinderen de volgende ochtend geen herinnering meer.

Er is in ieder geval geen enkele relatie met epilepsie. Misschien zijn emotionele dingen, die overdag hebben gespeeld of plaatsgevonden een uitlokkende factor. Veel kinderen lijken overigens overdag helemaal niet gespannen te zijn. Op latere leeftijd onderscheiden ze zich in niets van anderen.

Beloop en behandeling. Slaappaniekaanvallen zullen bijna altijd rond het vijfde jaar oplossen. Het komt maar heel zelden voor dat ook oudere kinderen er last van hebben. Dit past met het beeld dat hierover bestaat, namelijk dat het te maken heeft met het uitrijpen van het slaappatroon en de slaapfasen,hetgeen op de kinderleeftijd voorkomt. Er worden geen medicijnen voorgeschreven, omdat de aavallen niet bewust door de kinderen worden beleefd en omdat het een onschuldige met de uitrijping van het waak/ slaapritme verband houdende kwestie is.

Om te proberen uw kind wakker te maken of te kalmeren lukt meestal niet. Voor ouders is het gevoel maar machteloos te moeten toekijken heel onbevredigend omdat ze het liefste er wat aan zouden willen doen. Dit zowel voor de rust van het kind als voor hun eigen nachtrust.

Toch lijkt het laten uitwoeden van de aanval het beste advies te zijn en is het oppakken en trachten te troosten niet effectief. Let er wel op dat uw kind zich niet kan bezeren aan het bed of ledikantje. Sommige kinderen willen ook nog wel met hun hoofd tegen de rand bonken waardoor ze zich zouden kunnen bezeren.

Treden de aanvallen zeer geregeld op en komen ze voor op een min of meer vaste tijd, dan kunt u het kind opnemen vlak voordat de aanval meestal komt. Daarbij kunt u hem of haar wat laten drinken of iets dergelijks om het slaappatroon zo te doorbreken. Bij veel voorkomende aanvallen is het wel goed dit een keer met een arts te bespreken zodat het zeker is dat sprake is van een slaappaniekaanval.